Ölüm Riski ve Sağlıklı Yaşam Üzerine Yeni Bulgular
Tereyağı severler için üzücü bir haber: Tereyağının sağlık üzerindeki etkileri uzun süredir tartışmalı olsa da, yakın zamanda yapılan bir araştırma bu konuda net bir tablo çiziyor. JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan ve uzun yıllar süren gözlemsel verileri kullanan bu çalışma, tereyağı ve bitkisel yağ tüketiminin ölüm riski üzerindeki etkilerini inceledi.
Araştırmanın Temel Sonuçları
Araştırmanın baş yazarına göre, fazla tereyağı tüketimi ölüm riskini artırırken, bitkisel yağ tüketiminin artması bu riski azaltıyor. Araştırma, tereyağını bitkisel yağlarla değiştiren kişilerin daha uzun yaşama ihtimalinin olduğunu ortaya koyuyor.
Tereyağı ve Bitkisel Yağlar Arasındaki Fark
Araştırmacılar, katılımcıları tereyağı ve bitkisel yağ tüketim miktarlarına göre gruplara ayırdı ve 33 yıla kadar süren takiplerde ölümleri karşılaştırdı. Sonuçlar açık: en fazla tereyağı tüketenlerde ölüm riski en az tüketenlere kıyasla %15 daha yüksek çıkarken, en fazla bitkisel yağ tüketenlerde ölüm riski en az tüketenlere göre %16 daha düşük bulundu.
Ayrıca, yüksek tereyağı tüketimi kanserden ölüm riskini artırırken, bitkisel yağlar hem kanser hem de kalp krizi ve felç gibi kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riskini azaltıyor. Çalışmada incelenen beş bitkisel yağ arasında soya fasulyesi, kanola ve zeytinyağı hayatta kalma ile anlamlı bir şekilde ilişkili bulundu. Günlük diyette yaklaşık 10 gram tereyağını eşdeğer miktarda bitkisel yağ ile değiştirmek, toplam ve kanserden ölümlerin azalmasıyla bağlantılıydı.
Bitkisel Yağlar Sağlığı Nasıl Destekliyor?
Araştırmayı değerlendiren beslenme uzmanları, tereyağının neredeyse hiç esansiyel yağ asidi içermediğini ve az miktarda da olsa trans yağ barındırdığını belirtiyor. Buna karşılık, bitkisel yağlar esansiyel yağ asitleri, doymamış yağlar ve antioksidanlar açısından zengin. Özellikle tereyağı yerine kullanıldığında, bitkisel yağlar kronik iltihaplanmayı azaltmaya ve sağlıklı kolesterol ile trigliserit seviyelerini desteklemeye yardımcı oluyor.
Dr. Willett, “Arada sırada lezzet için tereyağı kullanmak sorun olmaz. Ancak yemek pişirirken ve sofrada mümkün olduğunca bitkisel yağları tercih etmek sağlığınızı uzun vadede destekler” diyor. Zeytinyağı, hardal yağı veya susam yağı gibi farklı seçenekleri deneyerek, damak tadınıza uygun olanları belirlemek de öneriliyor.
Çalışmanın Sınırlamaları ve Güçlü Yönleri
Araştırma, Türkiye’deki benzer uzun dönemli gözlemsel çalışmalara benzer şekilde, 221.000’den fazla yetişkinin yanıtladığı diyet anketlerine dayanıyor. Tüm gözlemsel çalışmalar gibi, doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün değil. Katılımcıların çoğunun sağlık alanında çalışan kişilerden oluşması, sonuçların genellenmesini sınırlayabilir. Araştırmacılar, yaş, fiziksel aktivite, sigara kullanımı ve aile öyküsü gibi birçok faktörü kontrol ederek sonuçların güvenilirliğini artırdı.
Sonuç olarak, tereyağı lezzetli olsa da, sağlıklı bir yaşam için bitkisel yağlara yönelmek uzun vadede ölüm riskini azaltabilir ve kronik hastalıklardan korunmaya yardımcı olabilir.