Aldığınız her tıbbi testin veya tedavinin gerçekten gerekli olup olmadığını hiç düşündünüz mü? Sağlık sigortası veya işveren destekli taramalar, indirimli test reklamları veya çeşitli takviye ürünleri cazip görünse de, her hizmeti almak zorunda değilsiniz. Araştırmalar, bazı ülkelerde yapılan sağlık hizmetlerinin yaklaşık %20’sinin gereksiz olduğunu gösteriyor. Yani, sağlık söz konusu olduğunda “ne kadar çok, o kadar iyi” yaklaşımı her zaman doğru değil.
Proaktif Olmak Ne Kadar Yararlı?
Bilgi güçtür sözü kulağa hoş gelir. Ancak sağlık hizmetleri söz konusu olduğunda, gereksiz veya alakasız bilgiler yarardan çok zarar getirebilir. Gereksiz testler ve tedaviler, yan etkileri olmasa bile maliyet ve zaman kaybına yol açar. Bu yüzden önceliklerinizi ve risklerinizi bilmek önemlidir.
Tarama Testleri ve Sağlık Stratejilerini Yeniden Değerlendirin
Önerilen tarama testleri ve tedaviler hayat kurtarıcı olabilir. Ancak faydaları, risklerinden ağır basmıyorsa veya kanıtlanmamışsa, bunları yaptırmadan önce tekrar düşünün. Zaman, para ve enerji, gerçekten ihtiyaç duyduğunuz sağlık önlemleri için kullanılmalıdır.
Kanser taramaları: Bazı taramalar, belirli yaşlara kadar önerilir. Örneğin, kolorektal kanser için normal sonuçları olan ve ortalama risk grubunda olan kişilerin 75 yaşından sonra kolonoskopi yaptırmasına gerek yoktur. Benzer şekilde Pap smear 65 yaş ve mamografi 75 yaş sonrasında rutin olarak önerilmez.
Sağlık Pazarlamasına Dikkat Edin
Vitamin ve mineral takviyeleri büyük bir endüstridir. İnsanlar genellikle takviyeleri sağlıklı bir sigorta gibi görür veya çeşitli hastalıkları önleyeceğine inanır. Ancak rutin multivitamin veya balık yağı kullanımının herkese faydalı olduğuna dair güçlü kanıt yoktur. Sadece eksiklik durumlarında veya belirli hastalık risklerinde takviyeler yararlı olabilir.
Günlük Aspirin ve Kalp Sağlığı
Günlük düşük doz aspirin alımı ile ilgili öneriler değişmiştir. Artık, geçmişte kalp krizi veya felç geçirmiş kişiler ve yüksek risk grubundaki 40–59 yaş arası yetişkinler için düşük doz aspirin önerilmektedir. 60 yaş ve üstü, kardiyovasküler hastalığı olmayan kişilerin ise aspirin kullanması genellikle faydasızdır ve mide kanaması gibi riskler oluşturabilir.
Prostat Kanseri Tarama Testleri
Erkeklerde prostat kanseri yaygındır, ancak PSA testleri ve rektal muayeneler rutin olarak önerilmemektedir. Testlerin olası faydaları, yanlış pozitif sonuçların yol açabileceği gereksiz girişimler karşısında sınırlıdır. 70 yaş üzeri erkeklerde bu taramalar genellikle yapılmaz.
Kalp Testleri Herkese Gerekli Mi?
Kalp sağlığınızı değerlendirmek için birçok test vardır, ancak düşük risk grubundaysanız ve semptom yoksa rutin EKG veya stres testi gerekli değildir. Gereksiz testler yanlış pozitif sonuçlar ve gereksiz tedavilerle risk yaratabilir.
Gereksiz Sağlık Hizmetlerinden Kaçınmanın Diğer Nedenleri
-
Testlerin bazıları rahatsızlık veya komplikasyon riski taşır.
-
Sonuçları beklerken endişe yaratabilir.
-
Yanlış negatif sonuçlar, yanlış güven hissi oluşturabilir.
-
Her tedavi yan etkilerle birlikte gelir ve faydasızsa gereksizdir.
Sonuç
Doktorunuzun önerdiği test veya tedavileri sorgulamak sağlığınızı ihmal ettiğiniz anlamına gelmez. Gereksiz testleri atlamak, hem kaynakları en çok ihtiyacı olanlar için serbest bırakır hem de zaman, para ve gereksiz risklerden tasarruf etmenizi sağlar. Daha az, bazen gerçekten daha fazladır.