Orman Yangını Dumanı ve Sağlık: Ailenizi Nasıl Koruyabilirsiniz?
İklim değişikliğinin etkisiyle artan sıcak ve kurak hava koşulları, orman yangınlarını daha sık ve daha yıkıcı hale getiriyor. Bu durum, hem bireyleri hem de toplulukları daha yüksek risklerle karşı karşıya bırakıyor. İşte orman yangını dumanının etkileri ve ailenizi korumak için alabileceğiniz önlemler.
Orman Yangını Dumanı Hava Kalitesini Nasıl Etkiler?
Orman yangını dumanı, tıpkı fosil yakıtların yanmasıyla oluşan kirlilik gibi, sağlığa zararlı gazlar ve mikroskobik parçacıklar içerir. Yanmakta olan bitki örtüsünün yanı sıra binalar ve depolardaki çeşitli kimyasallar da dumana karışabilir. Bu karışım, hava akımlarıyla çok uzak bölgelere taşınarak geniş alanlarda hava kalitesini bozabilir.
Orman Yangını Dumanı Sağlığı Nasıl Etkiler?
Dumandaki ince parçacıklar — PM10, PM2.5 ve daha da küçük PM0.1 — solunduğunda akciğerlerin derinliklerine iner ve hatta kan dolaşımına karışabilir. Bu durum göz ve cilt tahrişi, öksürük, hırıltılı solunum ve nefes darlığı gibi belirtilere neden olabilir. Daha ciddi durumlarda kalp krizi, felç veya kalp yetmezliği riskini artırabilir.
Kimler Daha Fazla Risk Altında?
Bazı grupların dumanlı havaya karşı daha hassas olduğu biliniyor. Bunlar arasında çocuklar, yaşlılar, dış mekânda çalışanlar, hamileler ve kalp ya da akciğer hastalığı bulunan kişiler yer alıyor. Kronik bir sağlık sorununuz varsa, dumanlı günlerde neleri yapmanız gerektiği konusunda doktorunuza danışmanız önemlidir.
Orman Yangını Acil Durumlarına Nasıl Hazırlanabilirsiniz?
Eğer orman yangınlarının zaman zaman görüldüğü bir bölgede yaşıyorsanız veya sıcak ve kuru hava yangın olasılığını artırıyorsa şu adımları atabilirsiniz:
-
Ailenizle birlikte bir tahliye planı hazırlayın.
-
Evde birkaç gün yetecek kadar su, temel yiyecekler ve düzenli kullandığınız ilaçları bulundurun.
-
Türkiye’deki güncel yangın ve duman durumlarını sunan resmi uyarı sistemlerini düzenli olarak takip edin.
-
Aktif yangınlar sırasında yerel yönetimlerin yönlendirmelerine mutlaka uyun.
Kötü Hava Kalitesinde Sağlık Risklerini Azaltmanın Yolları
Dumanlı havalarda kendinizi ve ailenizi korumak için şu adımları izleyebilirsiniz:
-
Hava kalitesini takip edin. Türkiye’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hava kalitesi izleme sistemleri güncel verileri sunar. Gerekirse evde kalın ve pencereleri kapalı tutun.
-
Bir hava temizleyici edinmeyi düşünün. Ozon üreten modellerden kaçının.
-
Evde klima veya havalandırma sistemi varsa filtrelerin temiz olduğundan ve yüksek verimli tiplerle değiştirildiğinden emin olun.
-
İç mekân kirliliğine yol açacak aktiviteleri sınırlayın. Sigara içmeyin, mum veya tütsü yakmayın, kızartma yapmayın.
-
Evinizde bir “temiz oda” oluşturun. Pencere sayısı az olan bir odayı seçip uygun bir hava temizleyici kullanabilirsiniz.
-
Dışarıda geçirdiğiniz zamanı azaltın ve gerektiğinde N95 veya KN95 maske kullanın. Mümkünse günlük ihtiyaçlar için birkaç günlük stok bulundurun.