Prostatit, yani prostat iltihabı, erkeklerde sık görülen bir rahatsızlıktır. Her yıl milyonlarca erkek bu nedenle doktora başvurmaktadır. Semptomlar arasında idrar yaparken yanma veya ağrı, sık idrara çıkma ihtiyacı (özellikle gece), ağrılı boşalma ve bel ile perine bölgesinde ağrı yer alır.
Prostatitin Türleri
Prostatit dört ana kategoriye ayrılır:
Akut bakteriyel prostatit: Ani başlayan bu tür, genellikle bağırsakta yaşayan Escherichia coli gibi bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlardan kaynaklanır. Erkekler kas ağrısı, ateş ve idrarda veya menide kan gibi belirtiler gösterebilir. Prostatın şişmesi mesaneden idrar çıkışını engelleyebilir ve tam tıkanma acil müdahale gerektirir.
Kronik bakteriyel prostatit: Daha uzun süren ve genellikle hafif semptomlarla kendini gösteren bu tür, çoğunlukla yaşlı erkeklerde görülür. Semptomlar zaman zaman artıp azalabilir.
Kronik bakteriyel olmayan prostatit (CPPS): En yaygın türdür. Stres, idrar yolu enfeksiyonları, pelvik bölge travmaları veya iltihaplanma nedeniyle ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda nedeni hiçbir zaman bulunamaz. CPPS, pelvik tabanı destekleyen kas, sinir ve dokuların tamamını etkileyebilir.
Asemptomatik inflamatuar prostatit: Genellikle başka bir nedenle muayene edilen erkeklerde prostat dokusunda beyaz kan hücrelerinin tespit edilmesi ile teşhis edilir ve çoğu zaman tedavi gerektirmez.
Hem akut hem de kronik bakteriyel prostatit, PSA (prostat spesifik antijen) seviyelerinin yükselmesine yol açabilir. PSA yüksekliği, prostat kanseriyle ilişkilendirilebildiği için endişe yaratabilir, ancak prostatit varlığında bu yükseliş kanser anlamına gelmez.
Prostatit Tedavi Yöntemleri
Akut ve kronik bakteriyel prostatit tedavisinde florokinolon sınıfı antibiyotikler etkili olur. Genellikle dört ila altı haftalık tedavi yeterlidir. Antibiyotik direnci artmakta olduğundan, fosfomisin gibi eski ilaçlar bazı durumlarda kullanılabilir. PSA seviyeleri tedaviyle düşer, ancak bu süreç üç ila altı ay sürebilir.
CPPS, bakteriyel olmadığı için antibiyotiklerden fayda görmez. Tedavide ibuprofen gibi steroidal olmayan antienflamatuarlar, tamsulosin gibi alfa blokerler ve tadalafil gibi PDEF inhibitörleri kullanılabilir. Ayrıca özel fizik tedavi yöntemleri de kaslardaki gerginliği azaltarak rahatlama sağlayabilir. Ancak Kegel egzersizleri pelvik tabanı fazla gerginleştirip semptomları artırabileceği için önerilmez.
Akupunktur, CPPS semptomlarını hafifletmede umut verici sonuçlar vermektedir. 2023’te yapılan bir çalışma, akupunktur sonrası semptomlarda altı aya kadar süren iyileşmeler göstermiştir. CPPS tedavisinde psikolojik faktörlerin de göz önünde bulundurulması önemlidir. Depresyon, anksiyete ve ağrı algısı semptomları kötüleştirebilir. Bilişsel davranışçı terapi ve farkındalık teknikleri, hastaların başa çıkma becerilerini artırabilir.
Sonuç
Prostatit türleri farklı olduğundan, doğru tanı ve tedavi büyük önem taşır. Bakteriyel prostatit tedavisinden sonra PSA seviyesinin normale dönüp dönmediğinin kontrol edilmesi gerekir. Kronik veya bakteriyel olmayan prostatitlerde anormal PSA seviyeleri, standart tanı yöntemleriyle değerlendirilmelidir.