Sivrisinekler sadece yaz aylarında rahatsız edici böcekler değildir; Batı Nil virüsü, Zika ve dang humması gibi ciddi hastalıkları da taşıyabilirler. Son dönemde ABD’de dang humması vakalarında, halk arasında kırık kemik ateşi olarak da bilinen bu hastalıkta alışılmadık bir artış gözlenmiştir.
Dang Humması Nedir ve Belirtileri Nelerdir?
Dang humması, dört farklı virüsten herhangi biriyle ortaya çıkan viral bir hastalıktır: dang virüsü 1, 2, 3 ve 4. Virüsle enfekte olan herkes hastalanmaz; her dört kişiden yalnızca biri hafif rahatsızlıktan ciddi belirtilere kadar değişen semptomlar gösterir. Tanı, kan testi ile doğrulanır.
Semptomlar genellikle grip benzeri başlar ve enfekte bir sivrisinek ısırığını takiben iki ila üç gün içinde ortaya çıkabilir, bazen altı ila dokuz güne kadar sürebilir. Yaygın belirtiler şunlardır: baş ağrısı, göz arkasında ağrı, kas ve eklem ağrısı, mide bulantısı, kusma ve soluk kırmızı lekeler halinde döküntü.
Hastalığın şiddetli formu, özellikle bir yaş altı bebekler, hamile kadınlar, 65 yaş ve üzeri yetişkinler ve daha önce dang hummasına yakalanmış kişiler için risklidir. Şiddetli dang humması belirtileri düşük tansiyon, kanama, mide şişkinliği, kusma ve aşırı yorgunluğu içerir ve acil tıbbi müdahale gerektirir.
Dang Humması Tedavisi
Dang humması viral bir hastalık olduğundan spesifik bir ilacı yoktur. Hafif vakalar genellikle 2-7 gün içinde iyileşir ve destekleyici tedaviyle yönetilir: bol sıvı, dinlenme ve reçetesiz ağrı kesiciler. Şiddetli vakalar ise hastanede intravenöz sıvı tedavisi gerektirir ve semptomlar üç ila beş gün sürebilir. ABD’de ölümler nadirdir.
Dang Humması Nasıl Yayılır?
Dang virüsü insandan insana doğrudan bulaşmaz. Aedes türü sivrisinekler, virüs taşıyan bir kişiyi ısırdığında enfekte olur ve başka kişilere virüsü taşır. Yüksek riskli ülkelere seyahat eden kişiler, farkında olmadan virüsü ülkelerine taşıyabilir ve hastalığın yayılmasına katkıda bulunabilir.
ABD’de Dang Humması
ABD’de dang humması vakaları genellikle Porto Riko, Amerikan Samoası ve ABD Virjin Adaları gibi hastalığın yaygın olduğu bölgelerde görülür. 2024 yılı itibarıyla CDC’ye göre ABD ve topraklarında yaklaşık 3.000 vaka bildirilmiştir. En çok vaka Florida, New York, Massachusetts ve Kaliforniya eyaletlerinde kaydedilmiştir.
Dang Humması Aşısı
ABD’de yaygın olarak kullanılabilen bir dang humması aşısı bulunmamaktadır. FDA onaylı Dengvaxia aşısı yalnızca 9-16 yaş arasındaki çocuklar için ve daha önce enfeksiyon geçirmiş olanlar için sınırlı şekilde kullanılmaktadır. Aşı Eylül 2025’te üretimden kaldırılacak ve son dozların son kullanma tarihi Eylül 2026’da dolacaktır.
Sivrisineklerden Korunma Yöntemleri
Yüksek riskli bölgelerde ve eve döndükten sonra dang hummasından korunmanın en etkili yolu sivrisinek ısırıklarından kaçınmaktır:
-
DEET, pikaridin, IR3535, limon okaliptüs yağı veya PMD gibi EPA onaylı böcek kovucular kullanın.
-
Bol ve uzun kollu giysiler tercih edin.
-
Permetrin ile işlenmiş giysi ve ekipman kullanın.
-
Pencerelere ve kapılara sineklik takın.
-
Seyahat sırasında klimalı ve sineklikli odalarda kalın; yoksa cibinlik kullanın.
-
Ev çevresinde su birikintilerini temizleyin veya kapatın; lastikler, kovalar, çocuk havuzları, saksı altlıkları gibi sivrisineklerin üreyebileceği alanları düzenli olarak kontrol edin.