Geçenlerde bir arkadaşım bademcik taşlarından bahsedince şaşırdım. Yılda birkaç kez boğaz ağrısı yaşadığını ve gargara yapınca taşları çıkarıp rahatladığını anlattı. Ben ise bademcik taşlarının pek yaygın olmadığını düşünüyordum. Ancak arkadaşımın kulak burun boğaz doktoru tam tersini söylemiş. Meğer gerçekten de düşündüğümüzden çok daha sık görülüyormuş.
Bu yazıda bademcik taşlarının ne olduğunu, kimlerde daha çok görüldüğünü ve nasıl tedavi edilebileceğini Türkiye’ye uyarlanmış bir şekilde ele aldım.
Bademcik Taşı Nedir?
Bademcik taşları (tonsillolit), bademciklerin üzerindeki girintilere yerleşen beyaz veya sarı renkte küçük birikintilerdir. Ağızdaki bakteriler, yiyecek kırıntıları, tükürük ve dökülen hücrelerin birleşmesiyle oluşurlar.
Boyutları kişiden kişiye çok değişir; bazen gözle bile fark edilmeyecek kadar küçüktür, bazen de çakıl taşı büyüklüğüne yaklaşabilir. Yumuşak olabilecekleri gibi zamanla sertleşip minik bir kayaya dönebilirler.
Bazıları birkaç gün içinde dökülürken, bazıları haftalarca hatta aylarca kalabilir. Ayda birkaç kez ortaya çıkan da olur, yılda yalnızca bir kere yaşayan da.
Ağız hijyeni taş oluşumunda etkili olsa da, dişlerini düzenli fırçalayan ve diş hekimine giden kişilerde bile görülebilir.
Ne Kadar Yaygın?
Böbrek veya safra kesesi taşları daha bilindik olsa da, bademcik taşları aslında çok daha yaygındır. Çeşitli araştırmalar nüfusun yaklaşık %40’ının hayatının bir döneminde bademcik taşı geliştirdiğini gösteriyor.
Neyse ki çoğu zaman ciddi bir sağlık tehdidi oluşturmazlar.
Bademcik Taşlarının Belirtileri
Çoğu insan taş olduğunu fark etmeden yaşar. Ancak belirti verdiğinde en sık görülen şikâyetler şunlardır:
-
Boğaz ağrısı veya boğazda bir şey takılmış hissi
-
Ağız kokusu
-
Öksürük
-
Yutkunurken rahatsızlık
-
Sık tekrarlayan boğaz enfeksiyonları
Kimlerde Daha Sık Görülür?
Bademcikleri olan herkeste oluşabilir, fakat bazı kişiler daha yatkındır:
-
Girintili ve düzensiz yapıda bademciğe sahip olanlar
-
Sigara içenler
-
Çok şekerli içecek tüketenler
-
Ağız bakımına dikkat etmeyenler
-
Ailede bademcik taşı öyküsü olanlar
Tedavi Yöntemleri
Tedavi ihtiyacı, yaşanan şikâyetlere bağlıdır.
Belirti yoksa genellikle müdahale gerekmez. Belirti varsa:
-
Tuzlu suyla gargara yapmak
-
Pamuklu çubuk veya su püskürten cihazlarla taşı dikkatlice çıkarmak
gibi yöntemler işe yarar.
Kesinlikle keskin veya sert bir cisimle çıkarmaya çalışmayın; bademciğe zarar verebilirsiniz.
Bademcik iltihaplanmışsa doktor antibiyotik veya iltihap giderici ilaçlar verebilir.
Ameliyat Gerekir mi?
Nadiren gerekli olur.
Şiddetli belirtileri olan, sık enfeksiyon yaşayan veya taşları sürekli tekrar eden kişilerde ameliyat seçenekleri değerlendirilir. Bu seçenekler:
-
Bademciklerin tamamen alınması
-
Bademciklerdeki girintileri düzeltmek için lazer, ısı veya radyo dalgalarıyla yapılan “kriptoliz” işlemi
Bademcik Taşı Nasıl Önlenir?
Taş oluşma riskini azaltmak mümkündür. Uzmanların önerileri:
-
Dişleri ve dili günde en az iki kez fırçalamak
-
Düzenli diş ipi kullanmak
-
Yemek sonrası tuzlu suyla gargara yapmak
-
Şekerli yiyecek ve içecekleri azaltmak
-
Sigara ve elektronik sigaradan uzak durmak
Sonuç
Bademcik taşlarının bu kadar yaygın olmasına rağmen çok bilinmemesi ilginç. Muhtemelen çoğu kişinin kendi kendine bu sorunla başa çıkması ve doktora ihtiyaç duymamasından kaynaklanıyor.
Eğer siz de bademcik taşlarından şikâyetçi olanlardansanız, bunun genellikle zararsız bir durum olduğunu bilmek rahatlatıcı olacaktır. Basit yöntemlerle tedavi edilebilir ve doğru alışkanlıklarla tekrar oluşması büyük ölçüde önlenebilir.
Dilersen bu yazıyı SEO uyumlu hâle getirebilir, başlık alternatifleri oluşturabilir veya daha kısa/uzun bir versiyon hazırlayabilirim.