Manşetlerin Arkasındaki Gerçek Ne?
Geçtiğimiz günlerde bir arkadaşım bir kafeden mesaj atıp, “Burada dövmesiz tek kişi benim galiba!” dediğinde pek de şaşırmadım. Çünkü artık herhangi bir kafeye, sahile ya da konsere gittiğinizde dövmelerin ne kadar yaygınlaştığını görmek çok kolay.
Son yıllarda Türkiye’de de dövme yaptıranların sayısı hızla artıyor. Dünya genelinde yapılan araştırmalara göre, özellikle 18–45 yaş arası kadınlarda dövme oranı dikkat çekici derecede yüksek.
Son zamanlarda ise sosyal medyada sıkça paylaşılan bazı haberler kafa karıştırdı:
“Dövmeler lenfoma riskini artırıyor”,
“Dövmeli kişilerde kanser riski daha fazla”,
“Yeni araştırma dövmelerin %20 daha fazla lenfoma riski taşıdığını gösteriyor.”
Peki bu haberler ne kadar doğru? Konuya yakından bakalım.
Neden Dövmeler ve Lenfoma Birlikte Anılıyor?
Lenfoma, bağışıklık sistemiyle ilişkili lenfatik dokulardan başlayan bir kanser türüdür. Her yıl binlerce kişiye tanı konur.
Bilinen risk faktörleri arasında yaş, bazı virüsler, kimyasal maddeler, radyasyon, bağışıklık sistemi bozuklukları gibi etkenler yer alır.
Dövme ise lenfoma için bilinen bir risk faktörü değildir. Buna rağmen araştırmacılar olası bir bağlantıyı merak ediyor çünkü:
-
Dövme mürekkeplerinde bazı kanserojen kimyasallar bulunabiliyor.
-
Mürekkep pigmentleri, dövmeden sonra lenf düğümlerine taşınabiliyor.
-
Bağışıklık sistemi dövme mürekkebine tepki vererek bölgesel bir reaksiyon oluşturabiliyor.
Gerçekten Bir Bağlantı Var mı? Araştırmalar Ne Diyor?
Bu konuda yapılmış çok az sayıda araştırma var ve mevcut çalışmalar güçlü bir kanıt sunmuyor.
Bunlardan biri yüzlerce lenfoma hastasıyla karşılaştırma gruplarını analiz etti ve dövmesi olanlarla olmayanlar arasında anlamlı bir fark bulmadı.
2024’te yayınlanan ve medyada geniş yer bulan daha büyük çaplı çalışmada ise:
-
Dövmeli kişilerde lenfoma oranının %21 daha yüksek olduğu öne sürüldü.
-
Ancak bu artışın büyük kısmı istatistiksel olarak anlamlı değildi.
-
Dövmenin yapıldığı zaman ile risk arasında belirsiz bir ilişki vardı.
-
Dövmenin büyüklüğü veya sayısı risk üzerinde etkili görünmüyordu.
Bu bulgular, dövmelerin gerçekten lenfomaya neden olup olmadığını göstermeye yetmiyor.
Neden Manşetlere Rağmen Bu Sonuçlar Güvenilir Değil?
Çalışmanın zayıf noktaları önemli:
-
İstatistiksel anlamlılık çoğu sonuçta yoktu.
-
Dövmesi olan kişilerde daha sık görülen ama çalışmada kontrol edilmeyen başka yaşam tarzı faktörleri sonuçları etkilemiş olabilir.
-
Eğer dövme gerçekten lenfomaya yol açsaydı, dünyada dövme oranı arttıkça lenfoma oranlarının da belirgin şekilde yükselmesi gerekirdi. Böyle bir trend görülmüyor.
Bu nedenle, “dövme lenfoma yapıyor” demek için henüz elimizde yeterli kanıt yok.
Dövmelerin Bilinen Diğer Sağlık Riskleri Neler?
Dövme yaptırmak genelde güvenli olsa da riskler tamamen sıfır değildir:
-
Cilt enfeksiyonları,
-
Mürekkebe karşı alerjik reaksiyonlar,
-
Yara izi oluşumu,
-
Nadiren de olsa melanom veya diğer cilt kanserleriyle karışabilecek pigment birikimleri.
Bu nedenle, hijyen kurallarına uyan, sertifikalı ve deneyimli dövme sanatçılarını tercih etmek çok önemlidir.
Sonuç: Endişeye Gerek Var mı?
Manşetlerde iddia edildiğinin aksine, dövme ile lenfoma arasında güçlü veya kesinleşmiş bir bağ yok.
Bugüne kadar yapılan araştırmalar, böyle bir ilişkinin zayıf, belirsiz ve muhtemelen tesadüfi olduğunu gösteriyor.
Elbette ileride daha büyük ve kapsamlı çalışmalar yapılabilir. Ancak şu an için dövme yaptıran kişiler endişelenmek yerine, çok daha önemli kanser risk faktörlerine odaklanmalı: sigara, obezite, hareketsizlik, kötü beslenme gibi.
Özetle: Dövmelerle ilgili manşetler dikkat çekici olabilir, fakat bilimsel gerçeklik çok daha sakin.