Son dönemde ABD’deki kızamık vakaları tekrar gündeme geldi. Uzun yıllar yaygın aşılama sayesinde kızamık neredeyse tamamen ortadan kalkmıştı. 1960’larda etkili bir aşı geliştirilmeden önce, ABD’de neredeyse her çocuk kızamık geçiriyordu ve her yıl 400-500 kişi hastalık nedeniyle hayatını kaybediyordu.
Ancak 2023 yazında, 42 eyalette 1.753 doğrulanmış vaka bildirildi. Bu, ABD’de hastalığın ortadan kaldırıldığı 2000 yılından bu yana bir yılda görülen en yüksek vaka sayısı oldu. En büyük salgın Batı Teksas’ta meydana geldi; 99 kişi hastaneye kaldırıldı ve aşı olmayan iki çocuk yaşamını yitirdi. Bu, 2015’ten bu yana ABD’deki ilk kızamık ölümleriydi.
Kızamık Salgınları Önlenebilir
Kızamık, aşılama ile büyük ölçüde önlenebilir. Toplumdaki kişilerin %95’i aşılı olduğunda hem aşılanan kişiler hem de çevresindekiler korunmuş olur. Ancak ABD genelinde okul çağındaki çocukların aşılama oranı 2019’da %95 iken 2023’te %92’ye düştü. Batı Teksas’ta salgının merkezindeki toplulukta bu oran %82’ye kadar düştü.
Son vakaların yalnızca %4’ü tam aşılı kişilerde görülürken, geri kalanlar ya aşısız ya da aşı durumu bilinmeyen kişilerdi. Bazı kişiler ise iki doz aşının yalnızca birini almıştı.
Kızamık Hakkında Bilinmesi Gerekenler
1. Kızamık çok bulaşıcıdır: Virüs solunum yoluyla saatlerce havada kalabilir ve bağışıklığı olmayan kişilerin büyük çoğunluğu enfekte olur. Kızamık, grip veya COVID-19’dan çok daha bulaşıcıdır.
2. Erken teşhisi zordur: Enfeksiyondan sonra semptomların ortaya çıkması 7-14 gün sürer. Ateş, öksürük ve burun akıntısı gibi belirtiler soğuk algınlığı ile karışabilir. Koplik lekeleri ve döküntüler birkaç gün sonra görülür ve kişi bu dönemde bulaşıcıdır.
3. Kızamık ciddi olabilir: Encefalit, zatürre, göz iltihabı, kötü gebelik sonuçları ve nadir görülen subakut sklerozan panensefalit (SSPE) gibi komplikasyonlar gelişebilir. Risk grupları; 5 yaş altı çocuklar, 20 yaş üstü yetişkinler, hamileler ve bağışıklığı zayıf kişiler.
4. Kızamık bağışıklık sistemini zayıflatabilir: Yapılan araştırmalar, kızamığın vücudun daha önce bağışıklık kazanmış olduğu virüs ve bakterilere karşı savunmasını geçici olarak azalttığını gösteriyor.
5. Aşılama son derece etkilidir: İki doz MMR aşısı %97 koruma sağlar. Nadir durumlarda aşılı kişilerde hastalık görülse de genellikle daha hafif seyreder.
6. Aşı güvenlidir: Aşı sonrası geçici kol ağrısı, düşük ateş ve kas ağrısı görülebilir. Kızamık aşısının otizme neden olduğu iddiaları çürütülmüştür.
7. Korunma yöntemleri: Aşı olmak, izolasyon uygulamak, hijyene dikkat etmek, bağışıklık durumunu kan testi ile kontrol etmek ve seyahat öncesi aşı durumunu güncellemek kızamıktan korunmayı sağlar.
Sonuç
Kızamık vakalarının artışı endişe verici olsa da, hastalık aşı ile kontrol altına alınabilir ve tamamen önlenebilir. Toplum sağlığı için aşı olmayı ihmal etmeyin ve çevrenizde aşı tereddüdü yaşayan kişilerle güvenilir bilgiler paylaşın.