Salmonella, gıda kaynaklı hastalıkların en bilinen nedenlerinden biri olan bir bakteridir. Bu bakteriyle karşılaşanlar genellikle salmonelloz adı verilen bir tür gıda zehirlenmesi yaşar. Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de yaygın görülen bu enfeksiyon, özellikle yaz aylarında ve uygun şekilde hazırlanıp saklanmayan yiyeceklerde daha sık ortaya çıkar. Üstelik bazı durumlarda beklenmedik komplikasyonlara bile yol açabilir.
Salmonella Bize Nasıl Bulaşır?
Salmonella çoğunlukla çiğ veya az pişmiş gıdalarda bulunur. Çiğ tavuk ürünleri, kıyma, yumurta, organik yeşillikler, un, çiğ kurabiye hamuru, fındık ezmeleri ve pastörize edilmemiş süt bu listeye dahildir.
Bunlara ek olarak:
-
Evde yetiştirilen tavuklar
-
Kaplumbağa, sürüngen ve kurbağa gibi küçük evcil hayvanlar
-
Bazı paketli hayvan mamaları
da enfeksiyon kaynağı olabilir.
Kontamine gıdaya dokunduktan sonra elleri yıkamamak, bakteriyi ağız yoluyla almanıza neden olabilir. Hatta kendiniz hasta olmasanız bile bakteriyi elleriniz veya kıyafetlerinizle başkalarına taşıyabilirsiniz.
Salmonella Vücutta Ne Tür Belirtilere Yol Açabilir?
Salmonella enfeksiyonu genelde mide-bağırsak şikâyetleriyle ortaya çıkar.
En sık görülen belirtiler:
-
Karın ağrısı
-
Bulantı
-
İshal
-
Ateş
Belirtiler genellikle bakteriyi tükettikten 6 saat sonra başlayabilir ve 2–3 gün içinde büyük oranda kendiliğinden geçer. Bazı kişilerde semptomlar oldukça hafif olabilir ve dikkat bile çekmeyebilir. Ancak kanlı ishal, şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş ve aşırı halsizlik durumlarında doktora başvurmak gerekir.
Salmonelloz Nasıl Tedavi Edilir?
Hastaların çoğu ilaçsız bir şekilde iyileşir. En önemli adım, kaybedilen sıvıyı yerine koymak ve vücudu susuz bırakmamaktır. Su, ayran, elektrolit içecekleri veya çorba tüketmek faydalıdır.
Aşağıdaki durumlarda mutlaka tıbbi destek alın:
-
39°C’nin üzerinde ateş
-
Üç günü aşan ishal
-
Kanlı dışkı
-
Şiddetli kusma nedeniyle sıvı tutamamak
Antibiyotik tedavisi bazı durumlarda uygulanabilir. Ancak bu ilaçlar bakterinin dışkıyla atılma süresini uzatabileceği için, hastanın başkalarına bulaştırma ihtimali artabilir. Bu nedenle antibiyotik kararı dikkatle verilmelidir.
Hangi Kişiler Daha Fazla Risk Altında?
Bazı gruplar Salmonella enfeksiyonunu daha ağır geçirebilir:
-
65 yaş üzerindeki kişiler
-
Hamile kadınlar
-
5 yaş altındaki çocuklar
-
Bağışıklığı baskılanmış bireyler (kanser tedavisi görenler, organ nakli geçirmiş kişiler vb.)
Nadir durumlarda Salmonella kan dolaşımına girerek idrar yolları, kemikler, eklemler veya sinir sistemine yayılabilir. Ayrıca damarlarında tıkanıklık olan kişilerde ciddi damar problemlerine yol açabilir.
Salmonella’dan Nasıl Korunabilirsiniz?
Gıda zehirlenmesini önlemek için günlük yaşamda alınabilecek basit ama etkili önlemler vardır:
-
Çiğ gıdalarla temas eden kesme tahtalarını, bıçakları ve yüzeyleri sıcak su ve sabunla iyice yıkayın.
-
Mümkünse sebze, meyve ve et için ayrı kesme tahtaları kullanın.
-
Pişmiş veya bozulabilir yiyecekleri en fazla iki saat içinde buzdolabına yerleştirin.
-
Yiyecek hazırlamadan önce ve sonra ellerinizi mutlaka yıkayın.
-
Evcil hayvanların dışkısını temizlerken eldiven kullanın ve işlem sonrası elleri yıkayın.
Daha hassas kişiler için ek önlemler:
-
Küçük çocukların kaplumbağa, kurbağa, tavuk ve ördek gibi yüksek riskli hayvanlara dokunmasına izin vermeyin.
-
Yaşlılar ve bağışıklığı zayıf olanlar yiyecekleri mutlaka iyi pişirmeli ve iyice yıkamalıdır.
-
Organ nakli geçiren kişilerin sürüngen türü hayvanları evcil hayvan olarak edinmemesi önerilir.
Sonuç
Salmonella çoğu zaman hafif seyretse de bazı kişilerde ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle doğru gıda hijyeni, el temizliği ve gıdaların güvenli şekilde hazırlanması büyük önem taşır. Evde risk grubunda kişiler varsa bu önlemler daha da değer kazanır.