Türkiye’de birçok erkek, 50’li yaşlardan itibaren prostatla ilgili şikâyetler yaşamaya başlıyor. Bu şikâyetler bazen iyi huylu bir büyümenin işareti olurken bazen de daha ciddi sorunlara, özellikle prostat kanserine işaret edebiliyor. Ancak bu iki durumun belirtileri çoğu zaman birbirine çok benzer. Harvard Tıp Fakültesi öğretim üyesi ve prostat hastalıkları uzmanı Dr. Marc B. Garnick’in görüşlerinden yola çıkarak, prostat hastalıklarının nasıl ayırt edildiğini sizin için yerelleştirerek derledik.
Erken Evre Prostat Kanserinde Hangi Belirtiler Görülür?
Erken evredeki prostat kanseri çoğu zaman hiçbir belirti vermez. Bu nedenle düzenli kontrol ve PSA testi büyük önem taşır. Belirtiler ortaya çıktığında ise genellikle idrar yapmayla ilgili şikâyetler görülür. Sık idrara çıkma, idrarı başlatmada zorlanma, gece birkaç kez tuvalete kalkma veya mesanenin tam boşalmadığı hissi bunların başında gelir. Bu durum, prostatın idrar kanalına baskı yapacak kadar büyümesiyle ilişkilidir.
Ancak Türkiye’de erkeklerde çok sık görülen iyi huylu prostat büyümesi (BPH) veya prostat iltihabı (prostatit) da aynı şikâyetlere neden olabilir. İdrar yaparken yanma gibi belirtiler ise çoğunlukla mesane kaynaklıdır. Bu nedenle idrarla ilgili herhangi bir belirti yaşandığında mutlaka üroloğa başvurmak gerekir.
Doktorlar İlk Tanıyı Nasıl Daraltır?
Prostatit veya mesane enfeksiyonu ihtimali dışlandıktan sonra sıradaki adım, belirtilerin prostat kanserinden mi yoksa BPH’den mi kaynaklandığını anlamaktır. BPH’de şikâyetler genellikle iki gruba ayrılır:
• Boşaltım problemleri: zayıf idrar akışı, idrarın tam boşalmaması
• Depolama problemleri: sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi, gece tuvalete kalkma
Prostat kanserinde ise depolama sorunlarının aniden başlaması veya hızlı ilerlemesi dikkat çekici bir uyarıdır. Bu noktada doktorlar genellikle Semptom Skoru anketi gibi değerlendirme araçlarından yararlanır.
Dijital rektal muayene (parmakla prostat muayenesi) de hâlâ önemli bir yöntemdir. Prostatın simetrik ve düzgün bir şekilde büyümesi genellikle BPH lehine yorumlanırken, bezde sertlik veya düzensizlik hissedilmesi kanser şüphesini artırır ve üroloji uzmanına yönlendirme yapılır.
PSA Testi BPH ile Prostat Kanserini Ayırabilir mi?
PSA yüksekliği hem prostat büyümesinde hem de prostat kanserinde görülebilir. Bu nedenle tek başına kesin tanı koydurmaz ancak yol göstericidir. Türkiye’de de yaygın kullanılan BPH ilaçları, hem idrar akışını rahatlatabilir hem de PSA seviyesini düşürebilir. Doktorlar genellikle bu tedaviyi başlatıp 6 hafta sonra PSA’yı tekrar ölçer. Düşüş olmazsa prostat MRG’si istenebilir. MRG normal ise biyopsi ertelenebilir ve PSA yakından izlenir.
İleri Evre Prostat Kanseri Hangi Belirtilere Yol Açabilir?
İleri evrede bile birçok erkek belirti yaşamayabilir. Ancak kanser kemiklere yayıldığında sırt, bel veya omuz bölgesinde geçmeyen ağrılar önemli bir işaret olabilir. Tedaviye rağmen devam eden sırt ağrısı yaşayan erkekler mutlaka görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilmelidir.
Yorgunluk ve Kilo Kaybı Prostat Kanserinin Belirtisi midir?
Bu belirtiler genellikle prostat kanserine değil, başka kanser türlerine daha çok eşlik eder. Prostat kanseri çok ileri düzeye gelmedikçe kilo kaybı veya aşırı halsizlik genelde görülmez.
Sonuç: Benzer Belirtiler, Farklı Sonuçlar
İdrar şikâyetleri, hem prostat kanseri hem de BPH gibi çok yaygın ve çoğu zaman iyi huylu sorunlarda görülebilir. Ancak bu belirtilerin kaynağını ayırt etmek için doktor kontrolü şarttır. Düzenli PSA takibi, fizik muayene ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri, doğru tanı için en etkili yollardır.